maandag 24 augustus 2015

Filosofisch salon: 18 Aug 2015 Thema: Responsibility – What does it mean to you ?



Aanwezig : Petrie, Hans, Frederik, Ambika, Gert-Jan, Brad
Als introductie voor het thema nam ik een uitspraak van Anna Lappé: “Every time you make a purchase, you’re casting a vote for the kind of world you want!” [ Iedere keer dat je een aankoop doet kies je voor het soort wereld die je wilt.  ]

Conclusie na de discussie: Verantwoordelijkheid heeft met kennis, bewustzijn en wil te maken. Alle ingrediënten zijn deel van een menselijke ontwikkeling en afhankelijk van ervaring, perceptie en tijd. Hoe meer we in contact komen met kennis, bewustzijn en met onze eigen wil - hoe duidelijker we zullen zien waar onze eigen verantwoordelijkheid ligt in dit leven.

Hoe bewust zijn we ons van wat wij als verbruiker bepalen in de wereld in die we leven ? De meest voor de ogen liggende keuze die we zonet allemaal hadden gemaakt waren onze drankjes. Petrie neemt nooit coca cola (obesitas). Zij is zich daarvan bewust,…denkt aan de mogelijke gevolgen. Dat is wat verantwoordelijkheid is: aan de gevolgen denken,…responsibility (heeft het woord ‘respond’ in zich,…in het Nederlands is het antwoord. Het thema is daarom: Hoe veel denken we aan de gevolgen van ons doen/denken/zeggen ? En hoe ver in de toekomst denken we,…hoe ver kunnen
we kijken met de kennis van het moment ?
Met een korte tijdreis van 300 jaar probeer ik duidelijk te maken hoe het verhaal van een product (bijvoorbeeld melk of een broek) veranderd is. We leven in een tijd waar de hoeveelheid van producten die te koop zijn ons verblinden, waar der herkomst van een product zo onduidelijk is, dat verantwoordde keuzes maken soms lastig is. Maar hoe meer kennis we hebben over de geschiedenis van een product hoe makkelijker het eigenlijk zou moeten zijn om verantwoorde keuzes te maken.
Brad gelooft niet in de verandering van de markt door bewuste keuzes. Hij ziet de markt als een door aandeelhouders geleidde reus, die alleen op winst afgaat. Hans gaat hierop in en vraagt door: “…en wie heeft de verantwoordelijkheid in deze grote bedrijven ?” …
Producten hebben een aantal factoren die belangrijk zijn voor onze verantwoordde keuze:
-        Milieu
-        Gezondheid
-        Ethiek
-        Kinderarbeid
-        Energie
-        Welke mensen wil ik steunen met mijn aankoop ?
-        Kwaliteit/Kwantiteit
Afhankelijk van ons eigen prioriteiten zullen we sommige criteria de voorkeur geven. Maar het onderzoek naar een goed en verantwoordt product is en blijft moeilijk omdat we niet altijd over de ultieme informatie beschikken. We kunnen in sommige gevallen niet tot de basis van een product kommen omdat de weg ernaartoe door controverse meningen gebarricadeerd is.

Een andere factor die bijkomt is het feit dat we in een wereld leven die producten met marketing aan de consument wil brengen. Marketing werkt veel met manipulatie en conditionering,…een psychologie die zeer wakkere geesten vergt om niet voor te vallen. En zelfs als we weten dat we beïnvloedt worden in onze beslissing laten we het soms al te graag gebeuren, zonder dat wij zelf 100% kapitein van het schip zijn. Soms is het gewoon zo makkelijk om ons te laten leiden,…om gewoon een makkelijk padje te kiezen waar al zo velen voor ons hebben gelopen. Het is soms makkelijk en vergt zeker minder inspanning om bewandelde paden te lopen in plaats van met de machete door de bush te slaan om bij de waarheid te komen. ‘Gemakzucht is deel van mens-zijn’ vinden sommigen.

Eigen waardesystemen, met die wij opgegroeid zijn, spelen ook een belangrijke rol in het beslissingsproces voor consumptie. Hier in de westelijke wereld (westelijk van welk gezichtspunt op deze planeet…), zijn we met een mentaliteit opgegroeid, waar de meerderheid van ons niet zomaar insecten zal eten. We leven grotendeels met de mantra: We are what we eat. [We zijn wat we eten. ]In andere delen van de wereld is het normaal om insecten te eten. Het is objectief gezien een goede bron van proteïnen en kan ook zeker smakelijk zijn. Wat gebeurt in zo een geval met ons verantwoordelijkheidsgevoel ? Zijn we verantwoordelijk voor ons lichaam ? Wat is het wat ons weerhoud om niet massaal insecten te gaan eten ? We vinden geen directe antwoord, maar we zijn het allemaal over eens: Deze vraag is een kwestie van perceptie. Hoe we dingen zien,…wat voor meningen we hebben die erachter staan … in dit geval - eten.
De complexiteit van ons beslissingsproces voor verantwoordde beslissingen kent veel facetten. Kennis is een, manipulatie is een ander, perceptie speelt mee en psychologie. Iemand noemt de Pyramide van Maslow en we komen bij de andere kant van het onderwerp. Onze keuzes worden gedomineerd door verschillende “needs” [behoeftes]….’love and belonging’ [liefde en … (Petrie hoe wil je dat vertalen ?] is een heel belangrijke factor waarom consumenten kiezen voor een product. Hier komt dan de keuze voor een product omdat het product ons iets geeft, wat we ogenschijnlijk niet zien,…maar waar we het gevoel van krijgen. Onze ‘basic needs’ kunnen gedekt zijn, maar ons gevoel van “love and belonging” vergt een boodschap…Deze behoefte is dan zo sterk dat vaak ons zin voor verantwoordelijkheid over bord gaat. Of laten we beter zeggen, we denken niet zo zeer aan de oorzaken van het ontstaan van een product bij de keuze en wat wij ondersteunen met ons inzet van geld,…We denken dan meer aan de korte termijn voordeel die we krijgen bij de aankoop.
Over de sociale factor horen we controversiële meningen. Ambika vindt dat mensen in ontwikkelingslanden met een absoluut minimum aan materiële goederen veel socialer zijn omdat ze elkaar nodig hebben. Of in ander woorden omdat ze veel verantwoordelijkheidsgevoel voor elkaar hebben. Uber en Airbnb worden genoemd en sommige vinden deze nieuwe ontwikkelingen juist niet sociaal.  
Het zijn onze keuzes, die bepalen hoe verantwoordelijk we zijn. Daden die hieraan vooruit gaan of als gevolg ontstaan geven uitslag over een actie en laten verantwoordelijkheid zien. En hier komt nog een belangrijk factor bij, namelijk : bewust vs. onbewust.

Veel van onze manier van leven wordt geleid door onbewuste factoren. Pas als we deze muur openbreken naar meer bewustheid krijgen we grip op verantwoording. En dan komt de grote vraag: Wie heeft nou de meeste verantwoording ?  Brad vindt dat mensen met meer macht meer verantwoording hebben. Hoe meer mensen, dieren of natuur de effecten van een beslissing te verduren krijgen hoe groter de verantwoordelijkheid van de beslisser.

Hieruit volgt dat we ons machteloos kunnen voelen omdat we vaak geen directe resultaten van onze beslissingen te zien of te voelen krijgen. (Hoe korter de kring van actie en reactie hoe makkelijker het is om zich betrokken te voelen in een proces van verantwoording.) Of we kunnen juist zien dat we wel verschil kunnen uitmaken met onze beslissingen. En wat willen wij ? Willen we bewust deel uit maken van deze wereld ? Willen we meelopen  of willen we zelf ook het gevoel hebben te kunnen sturen ? Willen we elke stap proberen vrede te stichten (Thich Nhat Hanh )? Is het gevoel verantwoordelijk te zijn belangrijk ? Het geeft ons macht…hoe groter we ons voelen hoe meer gevoel van verantwoordelijkheid we ontwikkelen…Willen we leven met een gevoel van vrijheid …Willen we het gevoel hebben onze leiders te kunnen beïnvloeden ? Hoe onze beslissingen ook uitzien, ze maken allemaal deel uit van onze gezamenlijke wereld.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen